‘राष्ट्रियसभामा दोहोरी चलेन, विपक्षीलाई सम्झिइरहन्छु’

काठमाडौं । माथ्लो सदन राष्ट्रिय सभाबाट मंगलबारदेखि १९ जना सांसद दुईवर्षे कार्यकाल सकेर बाहिरिएका छन् । त्यसको भोलिपल्टै नयाँबानेश्वरस्थित ल्होत्से हलमा राष्ट्रियसभाका अध्यक्ष गणेशप्रसाद तिमल्सिनाले १८ जना सांसदलाई सपथ ग्रहण गराएर ब्याच लगाइदिएका छन् ।

बुधबार पद तथा गोपनीयताको सपथ ग्रहण १८ सांसदहरु माघ ९ गते सातै प्रदेशबाट निर्वाचित भएका हुन् । डा. युवराज खतिवडाको ठाउँमा भने राष्ट्रपतिले मनोनित गर्नुपर्ने एक सिट खाली भएको छ ।

कुल ५९ सदस्यीय राष्ट्रियसभा लगभग विपक्षीविहीन जस्तै बन्न पुगेको छ । नेपाली कांग्रेस संसदीय दलका नेता र सचेतकसमेत ६ जना बाहिरिएका छन् । एकजना कांग्रेस सांसदको यसवीचमा निधन भएको छ । अब राष्ट्रियसभामा कांग्रेसका आधा दर्जन सांसद मात्र बाँकी छन् ।

दुई वर्षसम्म राष्ट्रियसभामा विपक्षी सांसदहरुले खेलेको भूमिकालाई सम्झिइरहने अध्यक्ष गणेश तिमल्सिनाले बताए । राष्ट्रियसभाले दुई बर्ष पार गरेको सन्दर्भमा अध्यक्ष तिमल्सिनासँग अनलाइनखबरले गरेको कुराकानीको अंश –

राष्ट्रियसभाबाट एक तिहाई सांसदलाई विदा गर्नुभयो । कस्तो रह्यो त उहाँहरुको कार्यकाल ?

संसदमा सत्तापक्ष र प्रतिपक्षको कहिलेकाहीँ दोहोरी चल्ने हुन्छ । एउटाले एकथोक भन्यो, अर्कोले उठेर तुरुन्तै काउण्टर गर्ने । राष्ट्रियसभामा त्यस्तो दोहोरी चलेन ।
दुई वर्ष अत्यन्तै सौहार्दपूर्ण वातावरणमा बितायौं । संघीय लोकतान्त्रिक नेपालको संविधान जारी भएपछिको पहिलो संघीय संसदको राष्ट्रिय सभा हो यो । ५९ जना निर्वाचित भएर आयौं । तर, र गोलाप्रथाबाट कार्यकाल निर्धारण गर्‍यौं ।

त्यही आधारमा एक तिहाई सदस्य दुई बर्षमा विदा हुनुभयो । अर्को एक तिहाई अर्को दुई वर्षमा विदा हुनुहुनेछ र बाँकी एक तिहाईले मात्रै ६ बर्ष पूरा गर्न पाउनुहुनेछ ।

दुई बर्ष सिकाइ र अनुभव लिँदालिँदै उहाँहरु विदा हुनुभयो ।

विदा भएका तर, एकदमै सम्झिरहने सांसदहरु ….?

सम्झने कुराले कसै न कसैप्रति अन्याय हुन्छ । तर, कामको हिसावले कुरा गर्दा राष्ट्रिय सभामा प्रतिनिधि सभामाजस्तै सत्तापक्ष र प्रतिपक्ष हुन्छ । सत्तापक्षको संसदीय दलको नेता, मुख्य सचेतकलगायत अहिले पनि हुनुहुन्छ, उहाँहरुको कार्यकाल बाँकी रह्यो ।

तर, प्रमुख प्रतिपक्षी दल र विपक्षी दलका संसदीय दलको नेता, मुख्य सचेतक र केन्द्रीय सदस्यहरु नै विदा हुनुभएको छ । (कांग्रेसबाट राष्ट्रिय सभामा संसदीय दलका नेता सुरेन्द्रराज पाण्डे, सचेतक सरिता प्रसाईसमेत विदा भएका छन् ।)

उहाँहरु कार्यव्यवस्थामा हुनुहुन्थ्यो । कतिपय विषय उठ्दा छलफल गर्ने र त्यसलाई टुङ्गोमा पुर्याउन दलको नेतासँग बसेर कुरा गर्थ्यौं । सबै माननीयहरुसँग बस्ने कुरा हुँदैनथ्यो । अझै संसद प्रतिपक्षीको हुन्छ भन्ने गरिएको छ ।

कतिपय विषयमा सत्तापक्ष र प्रतिपक्ष नभनेरै धेरै राम्रोसँग काम गर्‍यौं । यस अर्थमा प्रमुख प्रतिपक्षी दल र विपक्षी दलका संसदीय दलको नेता र मुख्य सचेतकलाई सँधैभरि सम्झिन्छु ।

यसवीचमा कसैसँग झगडा, मनमुटाव पनि भयो कि ?

त्यस्तो कहिल्यै भएन । सदनमा पनि भएन । त्यो व्यवहारले हामीले प्रमाणित गर्‍यौं । बोल्ने कुरामा कहिलेकाहीँ अपवादमा अलि रुखो तीतो शब्द प्रयोग भयो होला । अन्यथा शालीन ढङ्गले सत्तापक्ष र प्रतिपक्षका माननीयहरु हाउसमा प्रस्तुत हुनुभयो । सरकारको आलोचना मर्यादित हिसावले भयो ।


संसदमा सत्तापक्ष र प्रतिपक्षको कहिलेकाहीँ दोहोरी चल्ने हुन्छ । एउटाले एकथोक भन्यो, अर्कोले उठेर तुरुन्तै काउण्टर गर्ने । राष्ट्रियसभामा त्यस्तो दोहोरी चलेन । आफ्ना तर्कहरु, कुराहरु आफ्नै ढङ्गले राख्नुभयो । व्यक्तिगत रुपमा नभई सामुहिकतामा निर्णय गरेर कामहरु गर्ने परिपाटीले पनि मेरो कसैसँग कुनै प्रकारको मनमुटाव रहेन ।

यो दुई वर्षको अवधिमा संसद सञ्चालनका स्मरणयोग्य कुनै क्षण वा घटना ?

दुई किसिमले स्मरण गरौं । एउटा प्रतिनिधिसभामा प्रतिपक्षीले हाउस अवरोध गरिरहँदा पनि हामीले चलायौं । पछि किन राष्ट्रिय सभा चल्यो भनेर पनि कुरा उठे । यस्ता घटना सम्झन योग्य रहे ।

दोस्रो, अत्यत्नै विवादास्पद भनिएका विधेयकहरु सर्वसम्मत पास गर्‍यौं । मिडिया काउन्सिल विधेयक सर्वसम्मत पास हुनु एउटा उदाहरण हो । हाउस सञ्चालन र हाउसका गतिविधि सञ्चालनमा प्रतिपक्षीको र सत्तापक्षको सांसद छुट्टिएनन् । बरु सबै एकै सहयोगी जस्ता भइरहे ।

नेपालमा राष्ट्रियसभा नै किन ? भन्ने प्रश्न पनि आउने गरेको छ नि ?

सुरुमा राष्ट्रिय सभाको बारेमा दुई कोणबाट टिप्पणी भए । एउटा संघीय संसदमा प्रतिनिधि सभा भएपछि राष्ट्रिय सभा किन चाहिन्छ ? भन्ने कोणबाट । र, अर्को– राष्ट्रियसभामा जे–जति आएका थियौं, सबै ५९ जनाकै बारेमा विभिन्न ढङ्गले टीकाटिप्पणी भएका थिए ।

यी दुईवटै विषयको उत्तर हामीले दुई बर्षमा हामीले व्यवहारबाट दिएका छौं । राष्ट्रिय सभा नै किन ? भन्ने कुरामा विधेयकहरु संशोधन गर्ने, परिमार्जन गर्ने कार्यहरुबाट यसको औचित्य सावित भएको छ । यो ठीक रहेछ भन्ने गरी काम गर्‍यौं । यी कुराहरुले राष्ट्रियसभाको औचित्य पुष्टि गर्‍यो ।

कसरी ?

प्रतिनिधिसभामा बारम्बार हाउस अवरुद्ध हुँदा समेत राष्ट्रिय सभामा नहुनु एउटा उदाहरण हो । अवरोध गरेर मात्रै प्रतिपक्षीले उपस्थिति जनाउन सक्छ भन्ने राष्ट्रिय सभामा रहेन । तर्कयुक्त ढङ्गले आफ्नो कुरा राख्ने हो । चरमरुपले राज्यका लागि नोक्सानी हुने कुरामा मात्रै हाउस अवरोध गर्ने हो ।

अर्को, प्रतिनिधि सभामा विधेयक आउनासाथ अनेक हुने गर्छ । हामीले मिडिया काउन्सिल विधेयक जुन अत्यत्न विवादित भनिएको थियो, तर, सर्वसम्मतिले पास गरेर पठायौं । यहाँनेर विज्ञताको प्रदर्शन भयो ।

संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबीचको अन्तरसम्बन्ध सम्बन्धी विधेयकमा प्रदेश तहसम्म पुगेर सुझाव संकलन र छलफल गर्ने लगायतको कार्य भयो । अन्य विधेयकहरुमा पनि धेरै महेनत गरेर छलफल र विचार बिमर्श गरेर परिमार्जिनसहित परिपक्क बनाएर पास गर्ने काम भएको छ ।

तथापि, बाहिरको कारणले गुठी विधेयक फिर्ता भयो । तर, छलफलमा अगाडि जान सकेको भए हामी सर्वसम्मतरुपमा पास गरेर पठाउन सक्ने थियौं भन्ने मलाई अहिले पनि विश्वास छ । तर, अब गइसक्यो ।

सरकारको काम कारबाहीका बारेमा निगरानी राख्ने काम भएको छ । सरकारलाई आवश्यकता अनुसार निर्देशन दिने र राष्ट्र र जनताको पक्षमा विकास निर्माणको पक्षमा धारणा राख्ने कामहरु गर्‍यौं ।

यसका साथसाथै तराईमा बाढी पहिरो जाँदा स्थलगत निरीक्षण गर्‍यौं । मेरै नेतृत्वमा स्थलगत अवलोकनमा गएका थियौं र सरकारलाई तत्कालीन र दीर्घकालीनरुपमा काम गर्न निर्देशन दियौं ।

राष्ट्रिय सभालाई विज्ञको सभा भन्छौं । विज्ञताको प्रदर्शन हुन सक्यो त ?

विज्ञको सभा भनेर विषय विज्ञ मात्रै बुझ्न हुन्न । अलि परिपक्व हो । यो समावेशिताको हिसावले प्रतिनिधि सभामा भन्दा अलि फरक छ । उमेरको हिसावले राष्ट्रिय सभामा सहभागिता फरक छ । गर्ने कामका केही प्रक्रियामा फरकपन छ । साना मसिना दलीय विवादमा अल्झिने, आरोप प्रत्यारोपमा जाने र बारम्बार त्यही कुरा दोहोरिने कुरा नहुनु नै राष्ट्रिय सभाको महत्व हो । यस हिसावले यो परिपक्वहरुको सभा हो भन्ने कुरालाई दुई वर्षको कामले पुष्टि गरेको छ भन्ने मलाई लाग्छ ।

जहाँसम्म आलोचनाको कुरा छ, दलीय दृष्टिकोण हुनु स्वाभाविक हो । सत्तापक्षलाई हाउस चलाइरहुँ भन्ने लाग्छ, यो स्वाभाविक हो । प्रस्तुतिका हिसावले आलोचनाको कुरा हो भने, सबै माननीयहरुले आ–आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्नुभयो । सबैको समान हुने कुरा त थिएन, तथापि, कुशलतापूर्वक सबैले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्नुभयो । ऐनहरु निर्माण गर्दा सबैले धेरै महेनत गरेर छलफलमा भाग लिनुभएको छ । यहाँ आएका विधेयकहरु परिपक्व भएर मात्रै पास भएका छन् ।

दुई वर्षमा १५१ दिन बैठक बसे । एकै दिन दुईवटा समेत गरेर १७३ वटा बैठक बसेका छन् । यो अवधिमा ४१ वटा मुल विधेयक र २४ वटा संशोधन गर्नुपर्ने गरी ६५ वटा विधेयक पास गर्‍यौं । ६ वटा अन्र्तराष्ट्रिय सन्धि सम्झौता अनुमोदन भए । । सातवटा अध्यादेशलाई प्रतिस्थापन गर्ने काम भयो । अहिले ५ वटा विधेयक राष्ट्रिय सभामा छन् । ४ वटा विधायन समितिमा विचाराधीन छन् । ६ वटा सन्देशसहित प्रतिनिधिसभामा पठाएका छौं ।

अर्को कुरा, राष्ट्रिय सभामा एउटा मात्र समितिले विधेयकमा काम गर्छ । प्रतिनिधि सभामा ११ वटा समितिले नै विधेयकमा काम गर्छन् । तर, पनि राष्ट्रिय सभामा अघिल्लो हाउसका कुनै पनि विधेयक बाँकी छैन । अहिले चलिरहेको हाउसकै मात्रै छ ।

नयाँ आएका १८ जना सदस्यलाई तपाईंको सुझाव के छ ?

नयाँ आउने सदस्यहरुले विगतबाट सिक्ने कुरा छँदैछ । पहिले संसदमा आउनुभएकाहरु समेत हुनुहुन्छ । अब हामीले पहिले भन्दा राष्ट्रिय सभालाई थप उचाइमा लानुपर्ने छ । यो निरन्तर उचाइ हो । दुई बर्षमा राष्ट्रिय सभाको औचित्य पूरा गर्न प्रयत्न गर्‍यौं, औचित्य पुष्टि गर्‍यौं ।

नयाँ आउनुभएका १८ जना र पछि एकजना थपिनुहुन्छ, उहाँहरुबाट विगतको निरन्तरता र उन्नत स्तरको भूमिकाको अपेक्षा गरेको छु ।

सम्बन्धित समाचार

Comments are closed

भर्खरै view all

ज्वाला संग्राैला समूहलाई ३ दिन थुनामा राख्न अदालतको अनुमति

पर्वतको धाइरिङ्गमा पहिरोले विस्थापित ३१ परिवार विद्यालयको आश्रयमा

कोरोनाको नयाँ प्रजाती नेपालमा भेटियो

जलजलाका पहिरोपिडित ५२ परीवारलाई खाद्यन्न बितरण

टिपरले मोटरसाइकललाई ठक्कर दिँदा पर्वतका दुईजनाको मृत्यु